In het voorjaar van 2022 startten de vakvernieuwingscommissies met als doelstelling om de nieuwe curricula voor de moderne vreemde talen te ontwikkelen. Hiermee begon een dynamisch en uitdagend traject. Immers: daar waar een nieuw curriculum met eindtermen geformuleerd wordt, is constructieve afstemming nodig met het onderwijs en de toetsing. Aangezien voor het eerst uitgebreide eindtermen geformuleerd zijn voor de mvt, betekent dit heel veel verandering voor docenten, leerlingen en dus ook voor de examenmakers van Cito. 

In de eerste fase van het vakvernieuwingstraject waren onze collega’s Natalie Schols en Anneke de Graaf betrokken als toetsadviseurs in een advieskring van externe experts. Sinds september 2024 zijn wij zelf verbonden aan het vakvernieuwingstraject vanuit Cito. Bij de syllabuscommissie mvt (Duits, Engels, Frans, Spaans) waren wij betrokken als adviseurs en bij Cito intern zijn wij ‘trekkers’ van het traject vanuit onze rol als teamleider. Samen met de toetsdeskundigen in onze teams hebben wij de syllabuscommissie voorzien van advies, toelichting op toetsdeskundige vraagstukken en concepttoetsopgaven.

Na de oplevering van 20 conceptsyllabi (voor elke taal en niveau één!) is in september 2025 het startschot gegeven voor het uitproberen van les- en toetsmaterialen op scholen: de fase van beproeven. Daarvoor hebben we bij Cito afgelopen schooljaar toetsmaterialen gemaakt: voor alle talen en voor alle leerwegen een toetstaak van een uur waarin we zo veel mogelijk van de nieuwe elementen in het examenprogramma willen uitproberen. 

Er zijn ook wel de nodige nieuwe elementen om uit te proberen! Allereerst zal er in de nieuwe examenprogramma’s mvt naast leesvaardigheid ook (kijk)luistervaardigheid getoetst worden. Het combineren van deze twee vaardigheden is nieuw voor vrijwel alle talenexamens, behalve voor Engels en Duits in de basis- en kaderberoepsgerichte leerweg, waar al een digitaal examen wordt afgenomen waarin (kijk)luisteren is gecombineerd met lezen. Daarnaast is eindterm 5 Informatievaardigheid (1) vanaf vmbo gemengde en theoretische leerweg een eindterm die de aandacht trekt en vraagt om andere vraagtypen, zoals scenariogerichte bevraging en vragen gericht op meervoudig tekstbegrip. Die vraagtypen zien we al bij Nederlands havo en vwo sinds 2024, maar ze zijn nieuw voor de centrale examens mvt. Bij scenariogerichte opdrachten moet je vanuit een specifieke opdracht op zoek naar antwoorden in bronnen, of naar de meest geschikte bron. Wat daarnaast dus ook nieuw is, is dat we bij dat type opdrachten lezen en (kijk)luisteren combineren, wat betekent dat je verschillende soorten bronnen nodig hebt om de vragen te beantwoorden.  

Andere vernieuwing zit in het soort onderwerpen dat we aanbieden. In het nieuwe examenprogramma spelen taal- en cultuurbewustzijn, inclusief fictie, een grote rol. Daar hebben we passend materiaal bij geprobeerd te zoeken, maar ook andersoortige vragen bij gemaakt: meer open vragen, meer vragen die gaan over het vergelijken van argumenten en diep begrip van de bron. Echt een andere manier van vragen stellen dus. Nog een ander nieuw element bij open vragen is dat leerlingen bij sommige opdrachten mogen kiezen of ze in het Nederlands willen antwoorden, of liever in de doeltaal. Met het nieuwe talenexamen willen we uiteindelijk ook iets kunnen zeggen over het minimum ERK-niveau van leerlingen, als het gaat om lezen en (kijk)luisteren. Hoe dat kan werken, zijn we nog aan het uitzoeken. 

Samen met collega’s, zowel vakinhoudelijk als onderwijskundig onderzoekers, onderzoeken wij in hoeverre en op welke manier wij de nieuwe talenexamens vorm kunnen geven, rekening houdend met alle nieuwe aspecten en wensen. We hebben zoveel mogelijk van al deze nieuwe elementen verwerkt in de toetstaken die leerlingen in deze fase van beproeven zullen gaan maken, zodat we kunnen ontdekken wat leerlingen en docenten ervan vinden. Naast het uitproberen van de toetstaken loopt er een aantal aanvullende onderzoeken waarmee we nog meer informatie willen ophalen over de toetsbaarheid van het nieuwe examenprogramma. 

Begin maart zullen de toetstaken afgenomen worden op de scholen die meedoen aan de fase van beproeven. Heel spannend! We zijn ontzettend benieuwd hoe dat ontvangen wordt door de leerlingen en bij de docenten. Natuurlijk worden de resultaten van de fase van beproeven uitgebreid geëvalueerd, en we zullen daarbij docenten én leerlingen naar hun mening vragen.

Meewerken aan dit traject is uitdagend en een grote verantwoordelijkheid. We vinden het fantastisch om mee te werken aan deze grootschalige verandering en daarbij ook de samenwerking te zoeken met onze collega’s bij SLO en CvTE. Eind mei zitten we met alle betrokkenen om tafel om alle bevindingen te bespreken en dan zullen er ook besluiten genomen worden over welke nieuwe elementen op welke manier in het toekomstige examen zullen komen. Wij kijken er naar uit!

(1)  Eindterm 5 De leerling verwerft doelgericht informatie uit diverse bronnen in de Engelse taal.